وزن، دشمن دیرینه ماشینهای برقی بوده. باتریهای سنگین، موتورهای متعدد، و سیستمهای خنککننده پیچیده، همه باعث اضافه شدن وزن میشن. این وزن بیشتر هم نیاز به باتریهای بزرگتر داره تا مسافت پیمایش قابل قبولی داشته باشیم، که خودش باز وزن رو بالا میبره. این یه چرخه معیوب بود. تا اینکه…
یه شرکت بریتانیایی به اسم یاسا (Yasa)، به تازگی از یه موتور شار محوری (Axial Flux) جدید رونمایی کرده که وزنش کمتر از یه کولهپشتی پر و پیمونه، ولی قدرتی تولید میکنه که با قویترین سوپرکارها رقابت میکنه. یاسا، که متخصص فناوری پیشرفته موتورهاست، این واحد جدید رو روی دستگاه تست، یعنی داینامومتر، گذاشت و نتایج خیرهکننده بود.
این موتور، که فقط ۱۲.۷ کیلوگرم (۲۸ پوند) وزن داره، حداکثر قدرت ۷۵۰ کیلووات رو تولید کرد. این معادل ۱۰۰۵ اسب بخاره. این دستاورد یه رکورد غیررسمی جدید برای چگالی قدرت (Power Density) ثبت میکنه؛ چگالی قدرت معیاریه که نشون میده یه قطعه نسبت به وزنش چقدر قدرت تولید میکنه. این موتور جدید به ازای هر کیلوگرم از وزنش، ۵۹ کیلووات قدرت فوقالعاده داره و رکورددار قبلی یاسا – که یه موتور ۱۳.۱ کیلوگرمی با ۵۵۰ کیلووات (۷۳۷ اسب بخار) قدرت بود – رو با اختلاف شگفتانگیز ۴۰ درصد شکست میده.
هضم این اعداد قدرت به تنهایی ممکنه سخت باشه. بیایید با چند تا خودروی برقی معروف مقایسهشون کنیم. موتور عقب تسلا مدل Y جدید حدود ۲۰۰ کیلووات (۲۶۸ اسب بخار) قدرت داره. موتور جدید یاسا تقریباً چهار برابر قویتره. تسلا مدل ۳ پرفورمنس، با دو موتور برقی، مجموعاً ۴۶۰ کیلووات خروجی داره. این نیروگاه کوچک یاسا، از مجموع قدرت دو تا از اون ماشینهای برقی قویتره.
البته مهندسان خودرو میدونن که بین قدرت “اوج” (Peak) و قدرت “پیوسته” (Continuous) تفاوت وجود داره. قدرت اوج چیزیه که وقتی پدال گاز رو تا ته فشار میدین، برای چند ثانیه به دست میآرید. قدرت پیوسته چیزیه که موتور میتونه برای مدتهای طولانی بدون داغ کردن، مثلاً موقع بالا رفتن از یه گردنه طولانی، ارائه بده.
این معیار برای عملکرد تو دنیای واقعی خیلی مهمتره. یاسا میگه نمونه اولیه جدیدشون تو این زمینه هم کم نمیاره. این موتور میتونه به طور پیوسته بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ کیلووات (۴۶۹ تا ۵۳۶ اسب بخار) قدرت بده. همین رتبه پیوسته به تنهایی از حداکثر قدرت اکثر خودروهای برقی با عملکرد بالا بیشتره.
اما جایزه اصلی اینجا فقط برای مسابقات درگ نیست. سبکی فوقالعاده این موتور مزایای بزرگی برای تمام خودروهای برقی داره. اگه موتورهای یه ماشین سبکتر باشن، کل ماشین میتونه سبکتر بشه. این یعنی شرکت خودروسازی میتونه از یه بسته باتری کوچکتر و سبکتر استفاده کنه تا همون مسافت پیمایشی رو که یه رقیب سنگینتر داره، به دست بیاره. باتری کوچکتر نه تنها وزن و هزینه رو کاهش میده، بلکه سریعتر هم شارژ میشه.
شاید همه اینا شبیه یه آزمایش علمی دور از دسترس به نظر برسه، اما یاسا اصرار داره که موتور جدیدش آماده تولیده. یورگ میسکا، مدیر عامل شرکت، ادعا میکنه که این موتور مقیاسپذیره و از مواد عجیب و غریب یا کمیاب استفاده نمیکنه. این یعنی به محض اینکه یه شرکت خودروسازی سفارش بده، میشه اون رو به تولید انبوه رسوند. میسکا میگه: “یاسا با داشتن سه برابر چگالی عملکرد نسبت به موتورهای شار محوری امروزی، همچنان مرزها رو بازتعریف میکنه.”
البته نباید انتظار داشته باشید که سال آینده این موتور خاص رو تو یه هاچبک اقتصادی ببینید. فناوریهای جدید تقریباً همیشه اول تو گرونترین ماشینها ظاهر میشن. موتورهای شار محوری فعلی یاسا در حال حاضر تو هایپرکارهای هیبریدی مثل فراری ۲۹۶ GTB و لامبورگینی تِمِراری استفاده میشن، جایی که یه نیروی برقی به موتورهای بنزینی قدرتمند اضافه میکنن.
یه خودروی برقی آینده مرسدس-AMG قراره از سه موتور یاسا برای مجموع خروجی بیش از ۱۰۰۰ کیلووات (۱۳۶۰ اسب بخار) استفاده کنه. این فناوری فعلاً تو دنیای سوپرکارهاست، اما تاریخ نشون داده که این نوآوریها در نهایت به پایین “سرازیر” میشن. با کاهش هزینهها و افزایش تولید، فناوری موتورهای سبکوزنی که باعث میشه یه فراری سریعتر بشه، بالاخره یه روز ماشین برقی روزمره شما رو سبکتر و کارآمدتر میکنه.
